Namazdaki Hareketlerin Anlamı
Namazın her bir rüknünün, her bir kısmının ayrı ayrı hikmetleri bulunuyor.
Kıyam da bir anlam ifade ediyor, kıraat da. Kıyamdan sonra rükuya gitmenin de bir hikmeti var, rükûdan sonra secdeye kapanıp ona en yakin hâle kavuşmanın da...
Kâinat çapında icra edilen külli bir ibadetin temsilcisi makamındaki insan kendi vücudunda her an cereyan eden ibadetlerle birlikte canlı ve "cansız" sandığımız âlemin ibadetlerini de günde beş kez Rabbi-i Rahmi’ne arz etmek durumunda:
1.KIYAM
Önce ayakta dikilip durur (kıyam) ve ellerimizi yukarı doğru kaldırıp, Allah (cc)ü ekber (Ancak Allah (cc) yüce ve uludur) deriz. Böylece insan, O (cc) müstesna her şeyi bir tarafa atıp bırakmakta ve Onun emir ve iradesine tabi duruma geçmektedir. Kulluk ve kölelik bu şekilde tescil edilir. Böylece ayakta duran tüm varlıkların ibadeti de temsil edilir.
2. RÜKU
İnsan, Allah (cc)ın şanına yakışan övgüler serdettikten sonra bu yücelik karsısında kendini o derece aciz ve zayıf hisseder ki, bunu ifade için öne eğilir (rüku), saygı işareti olarak basını alçaltır ve Sübhane Rabbiyel-Azim(Büyüklük ve azamet sadece Ona ait olan Rabbimi bütün noksanlardan tenzih edip yüceltirim.) der. Mümin bu haliyle, rükû halindeki tüm canlıların ibadetini de temsil etmektedir.
3. DUA
Sonra yine doğrularak kendisini bu doğru yola ilettiği için Allah (cc) a şükür ve hamdini arz eder. Bir an için Allah (cc) ın yücelik ve büyüklüğü ve kendi hareketinin basitlik ve küçüklüğü karsısında ayakta tefekküre dalıp bundan o derece yılgın ve sarsılmış bir hale gelir.
4. SECDE
Secdeye kapanır ve alnını, tevazu ve acizliğini tam manasıyla hissederek yere değdirir ve söyle söyler:
Sübhane Rabbiyel-Ala (Büyüklük ve Yücelik sadece Ona ait olan Rabbimi bütün noksanlardan tenzih edip yüceltirim).
5. TAHIYYAT VE SELAM
Bu hareketleri bir dizi tekrar etmesinden sonra kişi kendini, arada hiçbir vasıta veya aracı bulunmaksızın doğrudan doğruya şahsen Allah (cc) ın huzurunda bulur ve ondan istimdad edip yardım talep eder.
İki varlık karsılaştıklarında daima bu ikisi arasında bir selamlaşma gerçekleştirilir. İşte namazın bir kısmında (tesehhüd kısmı) namazını eda etmekte olan Müslüman, Miraç esnasında Muhammed (sas) ile Allah (cc) arasında teati edilen selamlaşma formüllerini aynen tekrar eder:
"Et-Tahiyyatü lillahi, ves-salavatü vettayyibatü. Es-Selamu eleyke eyyuhen-Nebiyyü ve rahmetullahi ve berakatüh. Es-Selamü aleyna ve alâ ibadillahissalihin
(En mukaddes ve en zahidane hürmet ve tazimler Allah (cc) a aittir. Ey Nebi sana selam, Allah (cc) ın rahmet ve bereketi de senin üzerine olsun. (Allah (cc) ın) selamı bizim üzerimize ve Allah (cc) karşısında iyi ve mükemmel hareket eden Salih kulların üzerine olsun!)"